Waartoe leidt hardlopen? Tot een gezonde geest in een gezond lichaam? En waarom is juist in dit tijdsgewricht sprake van een tweede loopgolf? Hypnotherapeut Frans Vermeulen liep, vroeg en ondervond zich een weg naar antwoorden.

Lang leve mijn aandacht. Een deel daarvan is momenteel bij het schrijven van dit artikel, een deel bij wat ik liever zou doen dan schrijven, en een deel bij een telefoontje over mijn dochter en haar – naar later blijkt – gebroken sleutelbeen. Een introspectieve gemoedstoestand waarbij mijn gedachten, emoties en intenties komen en gaan en zorgen dat mijn aandacht als een vlinder verschillende kanten op fladdert.
Misschien is dit herkenbaar: de onrust die je kunt ervaren, omdat het hart, de wil en het verstand niet op één lijn zitten. Verlangens, intenties en gedachten strijden in ons bewustzijn om aandacht, en ik slaag er vaak niet in om de innerlijke vrede te bewaren, zoals zenmonniken dat doen.

Maar wat is in onze jachtige westerse maatschappij eigenlijk de route naar rust? Meditatie? Of zijn er misschien andere situaties denkbaar, waarin geen plaats is voor innerlijke conflicten of tegenstrijdigheden? Zoals de eerste keer dat ik los fietste, dus zonder zijwieltjes, volledig geconcentreerd, zonder te botsen of te vallen.
Later had ik wel vaker soortgelijke ervaringen, met een spannend boek, een film of een sport als hardlopen. Een activiteit zó boeiend, kortom, dat ik er helemaal in opging. Wat zulk soort momenten volgens mij met elkaar gemeen hebben, is dat het bewustzijn gevuld wordt met ervaringen. Ervaringen, en dat is belangrijk, die in harmonie met elkaar zijn. Dat komt omdat gevoelens, verlangens en gedachten op zulke momenten met elkaar in de pas lopen.

Moeiteloze inspanning
Mihaly Csikszentmihalyi, hoogleraar psychologie aan de universiteit van Chicago, gebruikte voor die momenten voor het eerst de term ‘flow-ervaring’. De metafoor van flow, stroom, beschrijft de moeiteloze inspanning die mensen voelen. De ik-heb-lekker-gelopen-ervaring. Dat zijn de momenten die we onder de beste van ons leven scharen: alles ging vanzelf, van start tot finish.
Religieuzen, mystici en therapeuten spreken van ‘trance’, kunstenaars gebruiken termen als ‘vervoering’. Lopers, goeroes en kunstenaars doen de meest uiteenlopende dingen wanneer ze deze staat van flow bereiken, maar de manieren waarop ze deze ervaring beschrijven, vertonen verrassend veel overeenkomsten.
Flow, zegt Csikszentmihalyi, doet zich meestal voor wanneer iemand een duidelijk doel voor ogen heeft, dat bepaalde, juiste reacties vereist. Het kost veel mensen weinig moeite om bij hardlopen in flow te raken…