Spierpijn en de vorming van melkzuur in de spieren zijn twee vaak verkeerd begrepen fenomenen. Bewegings- en voedingsdeskundige Henk Kraaijenhof ontleedt dit illustere duo.

Trainen is het bewust, gericht en gepland verstoren van verschillende soorten evenwicht in het lichaam. Op die verstoring reageert het lichaam met een tegenreactie. Het herstelt zich niet tot het evenwicht van voor de training, maar juist iets boven dat evenwicht. Dit noemen we supercompensatie, die de basis vormt van vrijwel alle fysiologische aanpassingsprocessen in de sport.

Kort door de bocht: we moeten eerst moe worden om daarna fitter te worden, en we moeten eerst spieren afbreken door training om daarna meer spiermassa te krijgen. Spierpijn krijgen we vaak door het gebruiken van spieren die tot dat moment vrijwel niet of niet meer gebruikt werden. Bijvoorbeeld als we na een periode van rust de eerste keer gaan trainen. Het maken van grote uitvalspassen is berucht wat dat betreft.

Een spierkater is ernstige spierpijn die meer dere dagen kan aanhouden. De tweede dag na de inspanning is de spierkater meestal het hevigst. Maar ook als we goedgetrainde spiergroepen op een andere manier gaan gebruiken dan gewoonlijk, kunnen we spierpijn opwekken. Zo kan een goede, getrainde werper van bijvoorbeeld touwklimmen toch spierpijn krijgen.

Heuvel/trap af
Er is nog een andere manier om spierpijn te krijgen en dat is door middel van excentrische contracties. Hierbij trekt de spier samen, maar tegelijkertijd wordt deze met grote kracht uit elkaar getrokken. Bijvoorbeeld bij bewegingen waarbij iets wordt tegengehouden. Het meest bekende voorbeeld is natuurlijk heuvelafwaarts lopen, waarbij men de snelheid onder controle houdt door bewust af te remmen.

Naar dit laatste fenomeen kunnen we prima onderzoek doen met twee groepen mensen in een gebouw van tien etages. De ene groep laten we een aantal keer de trap nemen helemaal naar boven, en met de lift weer naar beneden gaan. De andere groep gaat hetzelfde aantal keer met de lift om hoog en loopt dan de trap af naar beneden. De eerste groep wordt wel moe, maar heeft weinig spierpijn. De tweede groep wordt...