Nietig Lufkin toneel schoenenoorlog

Voor de bevolking van het nietige Lufkin in Texas is het nieuwe orkaanseizoen nog ver weg. Over hun hoofden heen is er echter al een storm opgestoken of beter gezegd een schoenenoorlog.

Er zijn nog geen stormen in aantocht, maar vanaf vandaag worden er in Lufkin een week lang bewustwordingscampagnes gevoerd om de bevolking klaar te stomen voor het nieuwe orkaanseizoen. Zo is er altijd wel wat gaande in het onbekende Texaanse stadje. De bijna 40.000 inwoners rouwden vorige week nog om het verscheiden van Mikey, een viervoeter van de lokale politie, gespecialiseerd in het opsporen van bommen.
Mickey zal geen onraad meer kunnen ruiken, maar explosief is een begrip dat nauwelijks recht doet aan de zaak tegen Adidas, die Nike een dag later voor de lokale rechtbank is begonnen. En dat (onder meer) omdat Nike in Lufkin een rechtbank vermoed, die hen ter wille zal zijn in een heikele patentkwestie (onder: tekening uit het originele Nike Shox-patent).

Doelwit van Nike zijn schoenmodellen die Adidas sinds 2001 produceert, de a3 en opvolgers, zoals de Adidas 1 (met motor), die al te zeer zouden lijken op de Shox-serie. Deze Nike-schoenen die in oktober 2000 het eerste levenslicht zagen, bezitten in plaats van een traditionele tussenzool, gevuld met dempend EVA-materiaal, een aantal opvallende, cilindervormige kolommen tussen twee platen in, met open ruimtes ertussen.

De Adidas-modellen hebben een onmiskenbaar vergelijkbare bouw (foto rechts), waarbij de kolommen iets rechthoekiger van vorm zijn. Zelfs de zichtbare inkepingen werden nadrukkelijk door Nike gepatenteerd. Opvallend is wel dat de a3 meer lijkt op de tekening van het Nike-patent dan de daadwerkelijk eerste Shox R4 (foto onder). De vraag voor de rechter is daarom waarschijnlijk: wat was er eerder, de aanvraag van het Nike-patent of het Adidas-ontwerp?

Nagenoeg elk gespecialiseerd medium schreef bij de introductie van de gewraakte Adidas 3, dat het een antwoord leek op de een jaar oudere Nike Shox R4. Wie de schoenenbranche kent, weet echter dat de ontwikkeling van een schoenmodel veel meer dan een jaar vergt. Bij de officiële presentatie aan de Europese vakpers (januari 2002, Herzogenaurach, Duitsland) toonde Adidas een ontwikkelingsschema dat in 1998 begon. Naar het bewijs daarvan zijn de juristen van Adidas nu ongetwijfeld op zoek, maar dat hoeft niet lang te duren.

Adidas-consultant Jean-Pierre Wilssens (Olen, België) meldt desgevraagd dat de eerste testen zelfs al begonnen in 1989, in het Zwitserse Luzern. Wilssens: 'Adidas heeft me vanochtend al over deze zaak gebeld. Ik heb dat eerste model nog in mijn bezit. Het was identiek aan het uiteindelijke model.' Volgens Wilssens heeft Nike geen schijn van kans als het patent pas in 2001 is aangevraagd (patent eind 2002 verleend).

Ook professor Benno M. Nigg uit Calgary (Canada) heeft al langer op dit concept gestudeerd. Nigg, een van de meest vooraanstaande schoenenwetenschappers in de wereld en tevens Adidas-consultant: 'Wij zijn vanaf 1996 tot 2004 betrokken geweest bij de ontwikkeling en vervolmaking van het a3-concept.' Volgens Nike begon de ontwikkeling van de Shox in 1984 (zie foto boven aan bericht, hier onder een studiemodel uit 1985).

De Shox kregen in de serieuze loopsport (lopers, speciaalzaken) nauwelijks voet aan de grond, terwijl het op straat in New York wel opvalt hoeveel jonge meisjes en bejaarde dames het model dragen. Tom Carleo, voormalig werknemer van Nike en nu werkzaam voor Saucony, stelt: 'Nike en Adidas maken modellen die niet alleen in de sport moeten verkopen, maar ook in het modesegment. Beide technologieën, Shox en a3, worden door specialisten niet serieus genomen. Natuurlijk bezitten ze wel functionele eigenschappen, maar het feit dat ze er 'cool' moeten uitzien, is minstens even belangrijk. Daardoor zijn de technologieën van Asics, Brooks en Saucony zo veel beter.'

Nike hamerde bij de introductie in 2000 overduidelijk op de verende werking van het Shox-concept, wat vooral een marketingverhaal was. De begeleidende foto's toonden opstijgende raketten en prototypes met stalen veerconstructies, de tekst erbij luidde 'boing, boing, boing'. De tamelijk smalle Shox werden door de vakpers echter vooral gezien als modellen met een duurzame demping (foto onder, zool Nike Shox TL). Dat was te danken aan een uit de auto-industrie afkomstige kunststof die werd toegepast in schokdempers onder motorblokken. Gebruikers ervoeren zeker veel demping en enige stabiliteit, maar de voetafwikkeling was vrij matig.

Opmerkelijk is dat het patent van Nike 'Schoenen met een lateraal stabiliserende zool' is genoemd. Over dit feit, dat verwijst naar een goede ondersteuning voor voeten die naar binnen kantelen (proneren), heeft Nike voornamelijk gezwegen. Het model wordt in de documentatie uit 2000 dan ook als volgt aangeduid: 'voor de neutrale loper die op zoek is naar een maximaal veerkrachtige demping'.

De Nike-constructie bevat onder meer een stugge kunststof plaat tussen de dempende kolommen en de voet. Dergelijke platen vormen momenteel de trend in de loopschoenenindustrie en zijn misschien wel de reden van Nike om op de strepen te gaan staan.

Het was Etonic dat ruim vijftien jaar geleden als eerste met een ondersteunende en vooral geleidende plaat kwam. Vooral Mizuno heeft er in recente jaren veel successen mee geboekt en nadien waren het inderdaad Adidas (zie bijvoorbeeld foto boven: a3 Superstar Ultra) en ook Pearl Izumi die met vergelijkbare platen kwamen. Momenteel staat Asics in de startblokken met een nieuw model, de Gel Kinsei (introductie: 1 maart, foto rechts), met een vergelijkbare, hoefijzervormige hakconstructie.

De Nederlandse persvertegenwoordigers van beide beursgenoteerde reuzen willen nog niet reageren op onze bevindingen. Mogelijk zijn het de wereldkampioenschappen voetbal, die beide grootmachten naar het slagveld voeren. Ook kan de overname van Reebok door Adidas een gegronde reden zijn om de strijd aan te gaan. Adidas heeft met de 3,1 miljard euro kostende operatie een marktaandeel van 28 procent bereikt, niet ver achter de 31 procent van Nike. Een zich jarenlang voortslepend proces kost bakken met geld, waar Adidas zeker niet op zit te wachten. De middenstand van Lufkin wellicht wel.