Water: opdrinken of over je hoofd uitgieten?

Is het toch beter om de tijd te nemen je drankje op te drinken?

vrijdag, 1 juli 2016, 18:49
Water: opdrinken of over je hoofd uitgieten?

Wat is de beste manier om jezelf tijdens het hardlopen af te koelen?

Je ziet vaak foto’s van elitelopers op de marathon die bekertjes drank op hun hoofd leeg gieten. Hoewel, zij zijn niet de enige die dit doen. Op warme dagen zie je veel mensen een flesje over hun hoofd uitgieten. Het voelt goed (tenzij je per ongeluk een plakkerig energiedrankje te pakken hebt). Is het nuttig? Of is het toch beter om de tijd te nemen je drankje op te drinken?

In een luchtig redactioneel artikel in het tijdschrift Temperature, gaan Nathan Morris en Ollie Jay van de Universiteit van Sydney in op deze vraag. Met een aantal rekenkundige feitjes schetsen ze een verrassend beeld.

Om te beginnen, de basisgetallen: als je een kwart liter water (250 ml, een flinke beker) met een temperatuur van 1 graad boven het vriespunt drinkt, dan verlies je 39 kilojoule aan warmte, ongeveer 9 kilocalorieën. (Joules en calorieën zijn een maat voor de afgevoerde warmte, die vrijkomt als bijproduct van de inspanning van je spieren. Die spieren halen op hun beurt de energie uit je voedsel. Je kunt dit proces van voedsel > spierarbeid > warmte niet versnellen door water over je hoofd te gieten. Je zult zo geen extra calorieën verbranden, bijvoorbeeld om af te vallen.  Overigens is er wel wat – zeer wankel – bewijs dat wanneer je de thermostaat dusdanig laag afstelt dat je lichaam gedwongen is om meer energie te verbranden om een comfortabele lichaamstemperatuur te handhaven, dit van invloed zou kunnen zijn op je gewicht op lange termijn.)

Als je een slush drinkt, bestaand uit half water half ijs, dan heb je het extra voordeel van de energie die er nodig is om het ijs in je lichaam te doen smelten. Zo zal een slush van 250 ml zal je ontdoen van 81 kJ warmte (19 kcal).

Het is wat lastiger rekenen als je wilt bepalen wat het effect is van een kopje water dat je uitgiet over je hoofd. Van het water dat van je afdruipt en op de grond terechtkomt koel je niet af. Dat is wel het geval van het water dat zich verspreid over je lichaamsoppervlak zodat het kan verdampen. Als er niets verloren zou gaan, dan zou je liefst 607 kJ (145 kcal) kwijtraken. Verdamping is dus een fantastische manier om van hitte af te komen.

Morris en Jay beseffen dat het bijna onmogelijk is om een fles water op je hoofd uit te gieten zonder te morsen. Ze beweren dat je, zelfs als 85 procent van je afdruipt, toch meer warmteverlies hebt dan van het drinken van een ijsdrankje.

Een harde conclusie is echter niet te trekken. Er spelen nog wat zaken een rol, bijvoorbeeld het feit dat het water op je huid wel moet verdampen. Op een benauwde vochtige dag  druipt je zweet al van je af zonder dat het verdampt. Als je er water bij gooit, zal dat evenmin verdampen (al kan een guts koud water je wel een erg goed gevoel geven!). De beste situatie waarbij je afkoelt van water over je hoofd is bij droog, warm weer met een briesje wind zodat je zweet snel verdampt.

Een grote plens koud water over je heengooien is niet zonder gevaar, overigens. ‘Tijdens een inspanning verwijden je bloedvaten. Een plens koud water zorgt ervoor dat ze krimpen en je bloeddruk stijgt. Je kunt het in principe vergelijken met een dompelbad na een sauna, dat kan een behoorlijke klap voor je lichaam zijn,’ legt fysiotherapeut Martijn Huijgen uit. ‘Bij een normaal gezond persoon is dat in principe geen probleem, maar mensen met hart- en vaatproblemen moeten oppassen met zulke grote temperatuurwisselingen.’

 

Wat is de conclusie? De beste optie is waarschijnlijk een combinatie van al het bovenstaande, dus een deel drinken en een deel over je hoofd. Dat is precies wat veel van de atleten dit jaar op de Amerikaanse Olympische Marathon Trials op een warme, droge dag in Los Angeles deden. Soms bevestigt wetenschap wat het lichaam ons al veel eerder heeft verteld.

 

Tekst: Alex Hutchinson

Foto: Victor Sailer